Koolstofbalans biomassa vs stookolie/aardgas: wat een nieuw Belgisch project moet voorzien vanaf het voorontwerp

Biomassa, stookolie, aardgas: waarom staat koolstof niet op gelijke voet?

Het verschil zit in de aard van de brandstof zelf. Hout is afkomstig van bosbiomassa: de boom neemt tijdens zijn groei CO2 uit de atmosfeer op; de verbranding geeft die op korte termijn terug, binnen een termijn die verenigbaar is met duurzame hergroei. Stookolie en aardgas geven koolstof vrij die al miljoenen jaren ondergronds zit opgeslagen. Dat is wat men de korte koolstofcyclus noemt, tegenover de lange cyclus van fossiele brandstoffen.

Op die enkele logica vertoont biomassa een structureel voordeel — op voorwaarde dat de hernieuwbare reserve duurzaam wordt beheerd en de verbranding daadwerkelijk performant is.

Wat doet de koolstofbalans van een biomassaketel schommelen?

Niet alle biomassaketels zijn gelijk. EU-verordening 2015/1189 legt sinds 1 januari 2020 een minimaal seizoensrendement vast (≥75% tot 20 kW, ≥77% daarboven) en emissieplafonds (fijnstof, OGC, CO, NOx). De brandstof telt evenzeer als de ketel: ENplus A1-pellets (asgehalte ≤0,7%, vocht ≤10%, stookwaarde ≥4,6 kWh/kg) verbeteren de verbranding en beperken vervuiling.

Kiezen voor een gecertificeerde brandstof en een EcoDesign-conform toestel zet het theoretisch voordeel van de korte cyclus om in meetbare prestaties — en voorkomt dat een slechte dimensionering of een twijfelachtige brandstof de balans ondermijnt.

Hoe verwerkt u deze vergelijking al in het ontwerp van uw project?

De koolstofbalans van een nieuw project wordt niet beslist bij de ingebruikname: hij wordt beslist op de tekentafel. Drie concrete hefbomen maken het mogelijk er vanaf het voorontwerp het beste uit te halen.

• Werk de bouwschil bij om de werkelijke warmtebehoefte te verlagen: isolatie, luchtdichtheid, gebalanceerde ventilatie.
• Dimensioneer de ketel zo nauwkeurig mogelijk: oververmogen is duurder in aanschaf, verspilt brandstof en slijt de vuurhaard sneller.
• Voorzie al in het voorontwerp een correct gedimensioneerde pelletsilo, een buffervat en, indien zinvol, een bivalentie (thermische zonne-energie, bijstook).

Gewestelijke steun in België: waar staan we vandaag?

Het Belgische kader verschilt per gewest. In Wallonië is het tijdelijke regime van de Primes Habitation 2025-2026 afgesloten op 30/09/2026 en er is op die datum geen nieuw regime gepubliceerd: controleer logement.wallonie.be vóór elk project. In Vlaanderen staat de biomassaketel niet op de lijst van werken die in aanmerking komen voor de Mijn VerbouwPremie; enkel een gemeentelijke of provinciale premie kan het verlaagde btw-tarief van 6% aanvullen. In Brussel zijn de Renolution-premies geschorst in afwachting van een nieuw gewestelijk kader.

Geen enkele gewestelijke steun mag dus als verworven worden beschouwd: een biomassaketel in België wordt vandaag begroot zonder automatisch publiek vangnet.