Nieuwbouw BEN of passief in België: een pelletketel dimensioneren vanaf het voorontwerp

Hoe bereken je het vermogen voor een BEN- of passiefproject?

Bij BEN- of passiefprojecten zijn de verliezen zo klein dat het geïnstalleerde vermogen zelden het knelpunt is. De echte vraag is: welk gelijktijdig vermogen is nodig bij de herstartpiek na een vakantie?

Een dynamische EPB-berekening (niet de statische reglementaire) geeft het antwoord en voorkomt overdimensionering — de eerste oorzaak van pendelgedrag en vervuiling.

• BEN nieuwbouw: 25-40 W/m² vloeroppervlak voor verwarming alleen (excl. sanitair warm water).
• Passief: vaak < 25 W/m²; let op de cumul vloerverwarming + SWW, die de piek kan verdubbelen.
• Herstartpiek bij -10 °C buiten: dimensioneer de ketel op ≈ 1,2× de nominale belasting, niet meer.
• Tatano biedt vermogens van 10 tot 35 kW, geschikt voor woningen en kleine collectiviteiten in België (bron: tatano.com).

Pelletsilo en buffervat: wat leg je vast in het voorontwerp?

Silo en buffervat zijn de twee posten die een vergunning blokkeren als ze ontbreken. Zonder volume op het gelijkvloers of in de kelder geen blaaswagen, en een project dat ontspoort op de werf.

• Silovolume = jaarverbruik × 1,5 (autonomie 12-18 maanden); voorzie een blaaswagenaansluiting Ø 60-100 mm bereikbaar vanop de straat.
• Buffervat: 20-30 L/kW ketelvermogen, minimum 500 L voor een BEN-project; onmisbaar bij lage-temperatuur vloerverwarming.
• Technische ruimte: ≥ 6 m², verse luchttoevoer Ø 100 mm, rookgasafvoer zo recht mogelijk (niet meer dan één bocht 45°).
• Schrijf in het lastenboek ENplus A1-pellets voor (vocht ≤ 10 %, stookwaarde ≥ 4,6 MWh/t — bron: enplus-pellets.eu).

Seizoensrendement en onderhoud: wat anticiperen?

Het uitgestalde seizoensrendement (90-95 %) hangt af van jaarlijks onderhoud en brandstofkwaliteit. De EcoDesign-verordening EU 2015/1189 legt een minimum van 75 % en emissieplafonds PM, NOx en CO vast voor elke geïnstalleerde ketel.

• Vegen 1×/jaar + asverwijdering wekelijks (as < 1 % van de verbrande brandstof).
• Voorzie een stopcontact en een afgesloten asbak dicht bij de silo voor de asafvoer.
• Onderhoudscontract: reken op 250-400 €/jaar in België, vanaf het voorontwerp als afzonderlijke post opnemen.
• Gemeten seizoensrendement: 88-92 % met ENplus A1 tegenover 75-80 % met goedkope pellets (vocht > 12 %).

Welke financiering in België in 2026?

Het Belgische subsidielandschap verschilt sterk per gewest. Dimensionering en ketelkeuze blijven identiek, maar de terugverdientijd varieert tot een factor vier.

• Wallonië — Woningpremie biomassaketel (einddatum 30/09/2026): basisbedrag 720 € × inkomenscoëfficiënt (×6 R1, ×4 R2, ×3 R3, ×2 R4), tot 4 320 € voor R1, geplafonneerd op 70 % van de factuur (R1/R2) of 50 % (R3/R4) — bron: logement.wallonie.be.
• Vlaanderen — geen gewestelijke premie voor de biomassaketel (Mijn VerbouwPremie dekt deze post niet); enkel het verlaagde btw-tarief van 6 % en eventuele gemeentelijke/provinciale steun via Premiezoeker — bron: vlaanderen.be.
• Brussel — verwarmingspremies opgeschort sinds 1 januari 2026; geen gewestelijke steun in 2026 — bron: renolution.brussels.